Hieronder leest u welke soorten open beet er zijn, wat de oorzaak en de mogelijke gevolgen zijn, welke behandelopties er bestaan — van aligners tot kaakchirurgie — en wat bekend is over duur, kosten en het risico op terugval. De bronnen staan onderaan deze pagina.
Wat is een open beet?
Bij een open beet raken de boven- en ondervoortanden elkaar niet wanneer u de kiezen op elkaar zet; er blijft een verticale spleet over. De aandoening wordt ook geschreven als openbeet. In een retrospectieve studie met 50 patiënten werd een open beet gedefinieerd als een negatieve overbeet van meer dan 2 mm.
Dat betekent dat de voortanden geen functie hebben bij het afbijten: u bijt met de kiezen, niet met de voortanden. Hoe groot de spleet is, wordt in millimeters gemeten aan de hand van de verticale overlap van de snijtanden.
Welke soorten open beet bestaan er?
Er zijn twee indelingen die naast elkaar worden gebruikt. De eerste gaat over de plaats in de boog:
- Anterieure open beet — de voortanden sluiten niet, terwijl de kiezen wel contact maken. Dit is de vorm die het vaakst voorkomt.
- Posterieure open beet — de kiezen sluiten niet, terwijl de voortanden wel contact maken.
De tweede indeling gaat over de oorzaak en is bepalender voor de behandeling:
- Dentale open beet — de oorzaak ligt in de stand van de tanden binnen een verder normale kaakanatomie.
- Skeletale open beet — de oorzaak ligt in de verticale groei van de kaken. Volgens een systematische review uit 2021 gaan hiermee vaak een grotere onderste gelaatshoogte, een grotere goniale hoek en een steiler mandibulair vlak gepaard.
Die indeling is meer dan een label: ze bepaalt of een correctie met alleen orthodontie realistisch is of dat de stand van de kaken zelf een rol speelt. Een open beet is daarmee iets anders dan een overbeet of een kruisbeet, die allebei een eigen oorzaak en aanpak hebben.
Wat veroorzaakt een open beet?
Een open beet is meestal het gevolg van meerdere factoren tegelijk. In de literatuur worden onder meer de volgende genoemd:
- Duimzuigen of langdurig speengebruik — de gewoonte houdt de voortanden uit elkaar en verstoort de verticale ontwikkeling
- Tongpersen — de tong duwt bij het slikken naar voren tussen de voortanden
- Mondademhaling — chronische mondademhaling kan de balans van de gelaatsspieren veranderen en verticale kaakgroei bevorderen
- Genetische kaakgroeipatronen — een verticaal groeipatroon (hyperdivergent) vergroot de kans op een skeletale open beet
- Afwijkingen van het kaakgewricht — condylaire resorptie of andere gewrichtspathologie kan bij volwassenen een progressieve open beet veroorzaken
Bij tongpersen geldt een nuancering: volgens een review uit 2021 is het oorzaak-gevolgverband tussen een open beet en afwijkend slikken nog niet volledig begrepen.
Wat zijn de gevolgen van een open beet?
Niet iedereen met een open beet heeft klachten. Dit is wat onderzoek laat zien:
- Moeite met bijten en kauwen. In één studie hadden patiënten met een skeletale open beet (n=33, mediane leeftijd 22 jaar) minder occlusale contacten dan mensen met een normale occlusie (n=17): gemiddeld 13,2 tegenover 25,4 (p < 0,01). Hun kaakbewegingen bij het kauwen waren ook langzamer en hadden een kleinere verticale amplitude.
- Spraak. Spraakklachten worden bij een open beet herhaaldelijk genoemd; een systematische review uit 2025 noemt spreken als een van de domeinen waarin de mondgerelateerde kwaliteit van leven lager uitvalt. Of de open beet de oorzaak van de spraakklacht is, is niet bewezen.
- Onzekerheid over uw glimlach. Dezelfde review (zes cross-sectionele studies, overwegend matige kans op bias) vond dat een open beet samenhangt met een lagere mondgerelateerde kwaliteit van leven, met name op psychisch vlak en bij spreken, eten en lachen. Eén van de studies vond geen verschil bij kinderen.
- Kaak- of spierpijn en kaakgewrichtsklachten. Er is een verband beschreven, maar geen oorzakelijk verband. In een bevolkingsonderzoek onder 4.310 volwassenen was alleen een dubbelzijdige open beet tot 3 mm klinisch relevant geassocieerd met tekenen van kaakgewrichtsklachten (odds ratio 4,0). Die vorm kwam zelden voor (0,3%, n=9) en werd in andere bevolkingsstudies niet bevestigd.
- Mondademhaling en slaap bij kinderen. Een narratieve review uit 2022 noemt een open beet als een van de dento-craniofaciale kenmerken die kunnen predisponeren tot slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen bij kinderen zonder syndroom. Mondademhaling wordt daarbij genoemd als mogelijk symptoom én als mogelijke predisponerende factor.
- Lippen sluiten en uitstraling. De inleiding van dezelfde studie vermeldt, met verwijzing naar ander onderzoek, dat mensen met een open beet relatief zwakke kauwspieractiviteit kunnen hebben, moeite kunnen hebben met het sluiten van de lippen en een tandvleeslach kunnen laten zien. In de studie zelf is dat niet gemeten.
Kort samengevat: voor kauwfunctie en beleving zijn er directe meetgegevens; bij kaakgewrichtsklachten en bij slaap en mondademhaling is alleen een verband beschreven en geen oorzaak. Bij klachten aan het kaakgewricht, of bij een vermoeden van een slaapprobleem bij een kind, is een medische beoordeling de aangewezen route — dat is iets anders dan een orthodontische correctie op zich.
Open beet bij kinderen en bij volwassenen
Kinderen. Een open beet die door een zuiggewoonte is ontstaan, kan verbeteren zodra die gewoonte stopt. Een systematische review uit 2023 (vijf studies, kinderen van 4 tot 12 jaar) vond dat dit vaak gebeurde: de verbetering liep uiteen van 50 tot 100%, ook bij kinderen ouder dan vier jaar. De auteurs beoordelen de zekerheid van dat bewijs zelf als zeer laag, en schrijven dat niet duidelijk is vanaf welke leeftijd het stoppen van de gewoonte geen zelfcorrectie meer oplevert. Er is dus geen harde leeftijdsgrens te geven; een orthodontische beoordeling kan uitwijzen of afwachten verantwoord is.
Volwassenen. Bij volwassenen is de groei voltooid en kan de groei niet meer worden beïnvloed; bij een correctie van alleen de tanden (dento-alveolair) is de kans op terugval hoog. Bij een uitgesproken skeletale open beet komen daarom andere opties in beeld, zoals kiesintrusie met skeletale verankering of kaakchirurgie (zie hieronder). Een open beet die op volwassen leeftijd ontstaat of groter wordt, vraagt om uitzoekwerk naar de oorzaak, met name als er klachten aan het kaakgewricht zijn.
Hoe wordt een open beet behandeld?
De behandeling volgt uit de oorzaak, het type en de ernst van de open beet.
| Behandeling | Past bij | Belangrijke overwegingen |
|---|---|---|
| Doorzichtige aligners | Milde tot matige dentale open beet bij volwassenen | Veelbelovend, maar beperkt bewijs; bij complexe gevallen vaak extra hulpmiddelen nodig |
| Vaste apparatuur (beugel) | Matige tot ernstige open beten, complexe gevallen | Volledige bracketcontrole en elastieken; een van de opties die in de literatuur worden beschreven |
| Kiesintrusie met skeletale verankering (minischroeven) | Volwassenen bij wie de kiezen moeten worden geïntrudeerd | Volgens een review uit 2021 lijkt succesvolle correctie mogelijk; of het resultaat op lange termijn gelijk is aan chirurgie, is niet aangetoond |
| Kaakchirurgie | Uitgesproken skeletale open beet bij volwassenen | Herpositionering van de kaak |
| Gewoonte- of myofunctionele therapie | Open beet met tongpersen of afwijkend slikken | Het effectiefst in combinatie met orthodontie bij kinderen (melk- of wisselgebit), aldus een review uit 2021 |
Elk van deze opties heeft een eigen plaats, en ze worden ook gecombineerd — bijvoorbeeld vaste apparatuur met elastieken, of aligners met minischroeven. Een overzicht van de verschillende soorten beugels staat op Soorten beugels.
Bij DenCos in Hoofddorp gebruikt specialist orthodontist dr. Jing Guo ClinCheck AI om precieze open beetcorrecties te plannen. Of aligners volstaan of een andere aanpak nodig is, blijkt uit de 3D-analyse die vooraf wordt gemaakt; zie ook Invisalign voor volwassenen.
Hoe corrigeert Invisalign een open beet?
Volgens een retrospectieve studie uit 2024 (American Journal of Orthodontics & Dentofacial Orthopedics, n=36 volwassenen) komt de sluiting van een open beet bij behandeling met aligners vooral tot stand door extrusie en retroclinatie van de voortanden: in beide onderzoeksgroepen werd de open beet hoofdzakelijk op die manier gecorrigeerd.
In die studie was de gemeten kiesintrusie in de groep met geplande kiesintrusie gemiddeld 0,71 mm groter dan in de groep zonder — een verschil dat na correctie voor verstorende variabelen niet statistisch significant was (P = 0,074). Geplande kiesintrusie leverde dus geen aantoonbare meerwaarde op.
Een scoping review uit 2025 (30 studies) concludeert daarnaast dat aligners meetbare extrusie van de voortanden en intrusie van de kiezen kunnen bereiken wanneer passende hulpmiddelen worden gebruikt, zoals attachments en — bij complexere gevallen — elastieken of minischroeven. Dezelfde review waarschuwt dat planningssoftware de te bereiken verplaatsing kan overschatten, waardoor verfijningsfasen nodig zijn.
Wat is er bekend over de uitkomst? In een kleine retrospectieve studie zonder controlegroep (n=50) verbeterde de gemiddelde overbeet van −3,5 mm (SD 1,2) naar +1,5 mm (SD 0,8), met 90% van de deelnemers die aangaf een betere esthetiek en meer comfort te ervaren. Omdat het om een kleine, ongecontroleerde studie gaat, is dit geen bewijs van algemene effectiviteit.
De scoping review uit 2025 noemt drie factoren die het resultaat bij aligners beïnvloeden: hoe trouw de patiënt de aligners draagt, de expertise van de behandelaar en de technologische beperkingen van het systeem.
Is een operatie nodig?
Dat hangt af van de vraag of de open beet dentaal of skeletaal is. Bij een skeletale open beet bij volwassenen is de groei voltooid en verschuift het probleem van de tandstanden naar de stand van de kaken.
Volgens de systematische review van Malara en collega's (2021) is bij patiënten met een voltooide skeletale ontwikkeling kaakchirurgie de traditionele behandeling van een open beet, doorgaans met een Le Fort I-osteotomie, al dan niet gecombineerd met een bilaterale sagittale splijtosteotomie van de onderkaak.
Daarnaast is er de minder ingrijpende route: intrusie van de kiezen met skeletale verankering (minischroeven). De review vond dat hiermee bij niet-meer-groeiende patiënten goede resultaten haalbaar lijken, maar kon door de uiteenlopende manier waarop uitkomsten werden gemeten niet vaststellen of de lange-termijnresultaten vergelijkbaar zijn met die van kaakchirurgie.
Hoe lang duurt de behandeling en wat kost het?
Duur. De enige cijfers die we kunnen noemen, komen uit de kleine retrospectieve studie hierboven: gemiddeld 18 maanden (SD 2,5) en gemiddeld 24 alignersets (SD 4,1) bij 50 patiënten. Omdat de studie geen controlegroep had, is dat geen betrouwbare voorspelling voor uw eigen behandeling. Een scoping review uit 2025 wijst erop dat verfijningsfasen bij een open beet vaak nodig zijn, omdat planningssoftware de te bereiken verplaatsing kan overschatten.
Kosten. Invisalign-behandeling in Nederland kost doorgaans tussen €2.000 en €4.500, afhankelijk van de complexiteit; een volledig overzicht staat op Wat kost Invisalign?. Orthodontie valt in principe niet onder de basisverzekering: alleen bij een ernstige (ontwikkelings)stoornis of afwijking van de mond is vergoeding als bijzondere tandheelkundige zorg mogelijk, ongeacht leeftijd. Een aanvullende tandartsverzekering kan een deel van de kosten vergoeden — vraag dit vooraf na bij uw verzekeraar. De kosten van retainers verschillen per type; u krijgt daarvoor een opgave bij het consult.
Kan een open beet terugkomen na een beugel of operatie?
Volgens een systematische review uit 2021 behoort een open beet tot de problemen met een hoge kans op terugval. Twee dingen zijn in onderzoek naar voren gekomen:
- In de AJODO-studie uit 2024 (n=36) werden 14 patiënten minimaal één jaar na behandeling opnieuw beoordeeld; 12 van hen (85,7%) hadden een score van 0 op de Photographic Open Bite Severity Index (POSI), de maat die de auteurs voor stabiliteit gebruikten. De auteurs spreken zelf van een beperkte steekproef — het is geen garantie.
- Een scoping review uit 2025 wijst erop dat de meeste studies weinig langetermijngegevens hebben, waardoor over de stabiliteit van een correctie met aligners nog weinig met zekerheid te zeggen is.
Praktisch betekent dat:
- Retentie — doorgaans een combinatie van een vaste retainer achter de voortanden en een uitneembare retainer voor 's nachts. Veel orthodontisten adviseren het onbeperkt dragen van de uitneembare retainer 's nachts om terugval op lange termijn te beperken.
- Oorzaak aanpakken — bij tongpersen of een andere gewoonte is aanvullende therapie zinvol: volgens de scoping review kan heropvoeding van de tongpositie met myofunctionele therapie het risico op terugval beperken.
Meer over retentie na de actieve fase staat op Retainer na Invisalign.
Veelgestelde vragen
Kan een open beet bij volwassenen zonder operatie worden verholpen?
Vaak wel, bij een milde tot matige dentale open beet. Een systematische review uit 2021 vond dat kiesintrusie met skeletale verankering bij volwassenen een open beet kan corrigeren, maar kon niet aantonen dat het resultaat op lange termijn vergelijkbaar is met kaakchirurgie. Bij een uitgesproken skeletale open beet blijft een operatie een serieuze optie.
Hoe lang duurt de behandeling van een open beet bij volwassenen?
Eén kleine retrospectieve studie zonder controlegroep (n=50) rapporteerde een gemiddelde duur van 18 maanden (SD 2,5) met gemiddeld 24 alignersets (SD 4,1). Dat is geen betrouwbare voorspeller voor uw eigen situatie. Een scoping review uit 2025 benadrukt dat verfijningsfasen vaak nodig zijn, omdat planningssoftware de te bereiken tandverplaatsing kan overschatten.
Wat kost de behandeling van een open beet en wordt die vergoed?
Invisalign-behandeling in Nederland kost doorgaans tussen €2.000 en €4.500, afhankelijk van de complexiteit. Orthodontie valt in principe niet onder de basisverzekering: alleen bij een ernstige (ontwikkelings)stoornis of afwijking van de mond is vergoeding als bijzondere tandheelkundige zorg mogelijk, ongeacht leeftijd. Een aanvullende tandartsverzekering kan een deel van de kosten vergoeden — vraag dit vooraf na bij uw verzekeraar.
Is Invisalign of een vaste beugel beter bij een open beet?
Welke van de twee beter werkt, is niet vastgesteld. Een scoping review van 30 studies (2025) noemt doorzichtige aligners een veelbelovend alternatief voor vaste apparatuur bij volwassenen, maar het bewijs bestaat uit casuïstiek en observationele studies en de auteurs vragen om hoogwaardig vergelijkend onderzoek. Bij complexe gevallen zijn vaak extra hulpmiddelen nodig. De keuze hangt af van uw gebit, de oorzaak en de analyse.
Kan een open beet terugkomen na een beugel of kaakoperatie?
Ja. Een open beet staat in de literatuur bekend als een malocclusie met een relatief hoge kans op terugval. In een retrospectieve studie (n=36) had 12 van de 14 patiënten met minimaal één jaar follow-up geen meetbare open beet meer — een te kleine steekproef om dat als garantie te zien. Retentie en het aanpakken van de oorzaak blijven bepalend.
Wat zijn de gevolgen als je een open beet niet laat behandelen?
Een systematische review van zes cross-sectionele studies (2025) vond dat een open beet samenhangt met een lagere mondgerelateerde kwaliteit van leven, vooral op psychisch vlak en bij spreken, eten en lachen. Patiënten met een skeletale open beet hadden in één studie (n=33, mediane leeftijd 22 jaar) minder occlusale contacten en langzamere kaakbewegingen dan mensen met een normale occlusie. Een verband met kaakklachten is beschreven, maar geen oorzaak.
Verdwijnt een open beet vanzelf?
Bij jonge kinderen kan dat, als de open beet door een zuiggewoonte is ontstaan. Een systematische review (2023, vijf studies) vond dat de open beet na het stoppen van de gewoonte vaak verbeterde; de verbetering liep uiteen van 50 tot 100%, ook bij kinderen ouder dan vier jaar. De zekerheid van dat bewijs is zeer laag. De review betrof kinderen van 4 tot 12 jaar; bij volwassenen is de groei voltooid en is zo'n verbetering niet aangetoond.
Wat is het verband tussen tongpersen of duimzuigen en een open beet?
Langdurig duimzuigen, speengebruik en tongpersen worden in de literatuur genoemd als factoren die met een open beet samenhangen. Of tongpersen de oorzaak of juist een gevolg van een bestaande open beet is, is niet eenduidig aangetoond. Een review uit 2021 concludeerde dat bij kinderen met een open beet en afwijkend slikken de combinatie van orthodontie en myofunctionele therapie het meest effectief was.
Volgende stap
Denkt u dat u een open beet heeft? Schrijf u in als nieuwe patiënt bij DenCos in Hoofddorp of bel 023-792 0463 voor een consult met specialist orthodontist Dr. Jing Guo. De eerste iTero 3D-scan en cefalometrische analyse onthullen het exacte type en de oorzaak van uw open beet. Patiënten uit Haarlem, Amsterdam, Amstelveen en Hoofddorp en omstreken zijn welkom — geen verwijzing nodig.
Bronnen
- Finkleman S, Cohanim B, Tai SK, Khosravi R, Huang G. Does planned molar intrusion with aligners assist with closure of anterior open bite? American Journal of Orthodontics & Dentofacial Orthopedics, oktober 2024;166(4):330-349.e1. Retrospectief, n=36 volwassenen. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38970571
- Karalikkattil TL, Batra N, Vivek CR, et al. Effectiveness of Invisalign Treatment on Open Bite Correction. Journal of Pharmacy & Bioallied Sciences, 2024;16(Suppl 1):S850-S852. Retrospectief, n=50. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38595389
- Olteanu ND, Romanec C, Cernei ER, Karvelas N, Nastri L, Zetu IN. Scoping Review — The Effectiveness of Clear Aligners in the Management of Anterior Open Bite in Adult Patients. Medicina (Kaunas), 2025;61(6):1113. 30 studies. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12195066
- Malara P, Bierbaum S, Malara B. Outcomes and Stability of Anterior Open Bite Treatment with Skeletal Anchorage in Non-Growing Patients and Adults Compared to the Results of Orthognathic Surgery Procedures: A Systematic Review. Journal of Clinical Medicine, 2021;10(23):5682. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34884384
- Adriano LZ, Derech CD, Massignan C, et al. Anterior open bite self-correction after cessation of non-nutritive sucking habits: a systematic review. European Journal of Orthodontics, 2023;45(3):235-243. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37080715
- Rodriguez-Huaringa JE, Vargas-Mori GXJ, Arriola-Guillén LE. Influence of anterior open bite on oral health-related quality of life. A systematic review. Journal of Clinical and Experimental Dentistry, 2025;17(1):e87-e95. Zes cross-sectionele studies. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39958242
- Kariya C, Kanzaki H, Kumazawa M, et al. Skeletal Anterior Open Bite Attenuates the Chewing-Related Increase in Brain Blood Flow. Dentistry Journal, 2024;12(6):161. OPEN n=33, NORM n=17. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38920862
- Gesch D, Bernhardt O, Kocher T, et al. Association of malocclusion and functional occlusion with signs of temporomandibular disorders in adults: results of the population-based Study of Health in Pomerania (SHIP). Angle Orthodontist, 2004;74(4):512-520. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15387030
- Hansen C, Markström A, Sonnesen L. Specific dento-craniofacial characteristics in non-syndromic children can predispose to sleep-disordered breathing. Acta Paediatrica, 2022;111(3):473-477. Narratieve review. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34847264
- Cenzato N, Iannotti L, Maspero C. Open bite and atypical swallowing: orthodontic treatment, speech therapy or both? A literature review. European Journal of Paediatric Dentistry, 2021;22(4):286-290. Kinderen met melk- of wisselgebit. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35034464